Xəbər lenti
Axtar
Ən çox oxunan
  • Azərbaycanda insanlara yalnız bu hallarda evdən çıxmağa icazə verildi - RƏSMİ
  • Koronavirusu sürətlə yayan vasitə BƏLLİ OLDU
  • Son məlumat: Koronadan ən çox ölüm bu ölkədə baş verdi
  • Koronavirusa qarşı yeni MÜBARİZƏ üsulu tapdılar - Dünyanın danışdığı görüntülər (VİDEO)
  • Azərbaycanda vətəndaşlara pul yardımı ediləcək? - RƏSMİ
  • Dünyanı ayağa qaldıran 20 trilyon dollarlıq İDDİA - Koronavirus kütləvi ölümlərə yol açmaq üçün yaradılıb
  • Koronavirusun regionlarda aşkarlanması ciddi həyəcan siqnalıdır - AÇIQLAMA
  • Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi başladı
  • Azərbaycanlı məşhurlara örnək: Kirayə haqqı...
  • Türkiyəli həkim: Koronavirus 3-4 aya...
  • ABŞ koronavirusa görə Azərbaycana pul ayırdı
  • Əsgərlər ehtiyata buraxılacaq? - Açıqlama
  • Korona nə qədər davam edəcək? – Harvard İnstitutu
  • Dünyanı koronadan o ölkə xilas edəcək – Öngörü
  • "Çox qısa bir zamanda yaramaz erməni snayperi düz alnından vuruldu..."
  • "Karantinə əməl etməsək, 1 həftəyə Bakıda 600 min insan koronavirusa yoluxar" – Tanınmış transplantoloq
  • “Genişmiqyaslı epidemiya olsa, bunun altından çıxa bilməyəcəyik” - İbrahim Məmmədov
  • Orqanizm korona ilə bu cür savaşır - Video
  • Yadplanetlilərin qaçırdığı azərbaycanlı nələr danışdı?
  • 23-45 yaşlı insanlarda bu əlamətlər varsa... - KORONAVİRUSUN YENİ SİMPTOMLARI
  • ÜST-dən ölkələrə çağırış: Hücuma keçin!
  • Ermənistan ordusunda koronavirus yayıldı
  • 10 minə qədər vətəndaşımız müxtəlif ölkələrdən Azərbaycana gətirilib - Operativ Qərargah
  • Yol polisi: Karantin rejimini pozanlar məsuliyyətə cəlb ediləcəklər
  • Azərbaycanda daha bir nəfər koronavirusdan öldü - RƏSMİ
  • 18 Mar 2020, 23:51   
        100



    Epidemiya ilə müharibə insanlar üzərində total nəzarətdir

    COVID-19 epidemiyası dünyanın çox hissəsində fövqəladə vəziyyət halı yaradıb: kütləvi tədbirlər qadağan edilir, şəhərlər və ölkələr arasında əlaqələr dayandırılır, insanlar karantinə göndərilir, məktəblər və universitetlər isə onlayn təhsilə keçir. Rusiyalı alim, Yeni Fəlsəfə Mərkəzinin qurucusu və Tümen Dövlət Universitetinin Sosial-Humanitar elmlər fakültəsinin əməkdaşı Aleksandr Vileykis, nəyə görə hərbi metodların və müvafiq ritorikanın xəstəliyə qarşı mübarizə yox, total nəzarətin legitimləşdirilməsinə və gec-tez gündəlik xəstəliklərdən birinə çevriləcəyinə xidmət etməsinin səbəbini izah edir.
    İctimai yerdə öskürməyə cəhd edin. Əgər etibarsız bir görünüşə sahibsinizsə, yaxud pasportunuza uğursuz bir ştamp vurulubsa və ya yüngül soyuqdəyməniz varsa, növbəti iki həftədə "ümumi qurumlar" anlayışını hiss edə bilərsiniz.
    "Yeni Pandemiya" qlobal infrastrukturun bir hissəsini dağıtdı, təcrid düşərgələri yaratdı, ksenofobiyayanı çılpaqlığı ilə üzə çıxardı, insanları kütləvi şəkildə ibtidai miflərə qaytardı ki, burada nazik bir tibbi maska qeyri-sabit ətraf mühitin cinlərindən qoruyan qəbilə amuletinə çevrilib. Kütləvi isteriya fonunda səssizcə yeni nəzarət tədbirləri görülür - "cəmiyyəti qorumaq lazımdır" legitimliyi altında. Əhali müstəqil olaraq karantin lehinə vətəndaş hüquqlarından imtina edir, xəstələr rəqəmsal olaraq izlənilir, təcrid rejimin pozanların tutulması tibbi kostyumlar geyinmiş tibb işçiləri vasitəsilə həyata keçirilir və bütün bunlar "Çernobıl" serialını və ya "Gələcəyə geri" filmindən görüntüləri yada salır. Görünə bilər ki, epidemiya gündəlik həyatın "İllər" seriyasına çevrilməsi üçün ilk təkandır. Artıq bir çox köşə yazarları COVID-19-u "yeni siyasi" nizamın səbəbi olan görünməmiş fenomen adlandırdılar.
    Xəstəliyə reaksiya, keçmişdəki bəzi epidemiyalardan fərqli olaraq, siyasi yataqxanaya elə bir yeni prinsipal şey gətirmir. Beləliklə, bu yazıda epidemiya ətrafında bəzi əsas miflər və xəstəlikdən daha çox ritorikanın mənfi təsiri barədə söhbət açılır.
    Xəstəliyə yoluxmuşu döy!
    Koronavirusdan danışarkən, biz ixtiyari olaraq militarist ritorikadan istifadə edirik: qoruyucu tədbirlər, orqanizmin cavab reaksiyası, patogenə qarşı mübarizə, yeni silahların yaradılması. Koronavirus haqqında danışdıqları məntiq, əslində, nəzarətdən kənar bioloji silahlar haqqında sui-qəsd nəzəriyyələrindən az fərqlənir. Xəstəliyi təsvir edərkən mediada, patogenə qarşı mübarizə tədbirləri, yeni dərmanlar, kordonların istehsalı və qorunma praktikası haqqında danışılır. Xəstəlik bu baxımdan sərbəst şəxs olmur - yalnız məhv edilməli olan düşmən. Göründüyü kimi, koronavirusun bir məqsədi var - insanlığı məhv etmək, buna görə insanlar müqavimət göstərməli və işğala simmetrik reaksiya verməlidirlər. Məntiq kütləvi tibb qədər qədimdir: hərbi termin kimi təxminən 16-cı əsrdən bəri gigiyena və dövlət təbabəti inkişaf etməyə başlayandan demək olar ki, hər hansı bir xəstəlik bu yolla təsvir olunur.
    Əslində xəstəliyin heç bir məqsədi yoxdur - virus öldürməyə cəhd etmir, insanlara əhəmiyyət vermir, sadəcə mövcuddur. Xəstəlik və insan orqanizminin daxili mühiti ilə təmasda ikincisi ölə bilər.
    Belə düşüncənin təhlükəsi nədir? Problem hərbi ritorikadır.
    Xəstəlik düşmənə çevrildikdə, xəstələr düşmən düşərgəsindəki fərariyə çevrilir, ölülər isə əlaqəli zərərə. Buna görə, epidemiya yayılması ultimativ çağırışa çevrildiyi üçün, xəstəliklə mübarizəyə həsr olunan istənilən tədbir avtomatik olaraq bəraət qazanmış olur.
    Müasir tibb siyasəti İngiltərədə meydana gələndə vəbanın təbii mənşəyini inkar edənlər asıla bilərdi. Koronavirusla bağlı zarafatlara görə hələ ki, cərimə təklif edirlər və məsələnin dar ağacına qədər gedəcəyi ehtimalı azdır, lakin dövlət Mişel Fukonun məşhur sitatının ikinci hissəsini yada salaraq, təhlükəsizliyi təmin etmək, yaşamaq hüququ olan vətəndaşların seçilməsində öz inhisarçılığının mübahisələndirilməsini olduqca ağrılı qəbul edir.
    Vəba dövründə belə bir siyassətə bir sıra amillərin birləşməsi səbəb oldu - klassik Avropa monarxiyasından çox səmavi bir vəzifəyə bənzəyən ingilis idarəçiliyi, güclü hakimiyyət, İngiltərə kilsəsi və Müqəddəs Kitabın spesifik tərcümələri.
    Müasir Çin hakimiyyəti epidemiya ilə mübarizədə yalnız total institutların təntənısini nümayiş etdirmir, həm də tibbi siyasətə hər hansı bir xarici müdaxiləni istisna etməyə çalışır. Dövlət suverenliyi xəstəxanalar, həkimlər və yoluxmuş insanların saxlanıldığı yerlər tərəfindən həyata keçirilir. Potensial yoluxmuş insanlarla ünsiyyət quran sakinlər rəqəmsal texnologiyalardan istifadə edilərək izlənilir və karantin müddətində cəmiyyətdən təcrid olunur. Vəziyyət əvvəllər yolverilməz görünən istənilən təcrübəni qəbul etməyə imkan verir və bundan əlavə əhaliyə hakimiyyətdən başqa heç kimin böhranın öhdəsindən gələ bilməyəcəyini göstərir. Xəstəliyə qarşı mübarizədə məğlubiyyət bəşəriyyətin ölümü, yəni qeyri-mümkün, qəbuledilməz bir ssenari kimi təqdim olunur.
    Mikrob peyklər
    Əslində bəşəriyyət daim xəstəliklərlə yaşayır. Bu təkcə Avropa vəbası deyil, həm də dövrümüzdəki xəstəliklər: HİV, vərəm, pnevmoniya, xərçəng, ağırlaşmış adi qaymorit - siyahı çox böyükdür. Onların əksəriyyəti bu qədər isteriyaya və "təhlükəsizlik tədbirləri" nin güclənməsinə səbəb olmur, baxmayaraq ki, yüksək ölüm faizinə malikdirlər. Xəstəliklər gündəlik həyatın fonunda qarışıb və şəxsi təcrübəsində qarşılaşdıqda və ya sənədli filmlərlə xatırlanır.
    HİV və xərçəng , xəstələrin COVID-19-a nisbətən daha amansız şəkildə təqib edilməsinin səbəbi olurdu, lakin ölümcül olma xüsusiyyətini saxlamalarına baxmayaraq, panika ilə qarşılanmırlar və bu da müalicə prosesini daha adekvat aparmağı təmin edir.
    İnsanlar müntəzəm diaqnostikadan keçirlər və tualetdə unitaza oturarkən kağız sərmək və ya gey olduğu üçün təqib olunması əvəzinə seks zamanı sadəcə qoruyucu vasitələrdən istifadə edirlər. Xərçəng xəstəliyi ətrafında kütləvi isteriya zamanı onun mənşəyi haqqında müxtəlif miflər ortaya çıxmışdı: hisslərin boğulması, qapalılıq, aktiv seks həyatı və bir çox başqa səbəbdən. Çünki reallıq - xərçəng, mənəvi xüsusiyyətlərindən asılı olmayaraq hər kəsdə yarana bilər. Bununla belə, HİV-lə olduğu kimi, vəziyyət sonradan dəyişdi və müasir dünya xərçəngi həyatın qaçılmaz hissəsi kimi qəbul edir.
    Burada müharibə və xəstəliklə bərabər yaşamaq arasında sərhəd keçir : epidemiya məğlub edilə bilməz, çünki mübarizə yoxdur, ona uyğunlaşa bilərsiniz. İsteriya yox olan kimi xəstəlik dünyanın sonu kimi qəbul edilməməyə başlayır, insan hüquqlarının geri qaytarılması və sağlamlığın risk bölgüsü baxımından düşünülür. Koronavirus yeni bir şey gətirmədi, əvvəlki xəstəliklərin taleyini təkrarladı - çiçəkdən xərçəngə qədər. Siyasi idarəetmənin məzmunsuz alətləri kimi qeyd olunan rəqəmsal texnologiyalar və izləmə metodları, daxili məntiqini eyni şəkildə saxlamaqla texnologiyanı inkişaf etdirir. Venesiya gettosu sifilis xəstəliyinin yayılmasına qarşı görülən tədbirlərlə Çin düşərgələri və mülki əhalinin özünü təcrid etməsi haqqında fərmanlar arasında bir fərq yoxdur. Vəba ilə mübarizə məqsədilə orta əsrlərdəki təcili tədbirlər Çin və İtaliyanın COVID-19 epidemioloji nəzarət metodlarından daha qəddarlığı ilə fərqlənir, lakin bunu həmin dövrün kontekstinə aid edilə bilər.
    Böyük bərabərləşdirici
    Buradan belə bir sual yaranır : koronavirus epidemiyası yeni bir mövcudluq forması yaradırmı? Mütəxəssislər, rəqəmli media dövründəki ilk epidemiya və bazarların misli görünməmiş çöküşü barədə danışaraq, COVID-19-un ictimai qavramasının bənzərsizliyinə işarə edir. Bununla belə, epidemiya ilə mübarizə üçün təklif olunan tədbirlər klassik müasir ssenarini təkrarlayır - birjaların dağılması, "kənar şəxslərin" günahlandırılması, yoluxmuş insanların axtarışı və onların təcrid olunması üçün müvafiq texnoloji həllərin tətbiqi, epidemiya zamanı siyasi sistemin üstünlüyü və etibarlılığını göstərən ritorika, bəzi sənət formalarının və məhdudiyyətlərin qadağan edilməsi və söz azadlığının məhdudlaşdırılması.
    Bu ifadə həm ingilis vəbasını, həm də Çin koronavirusunu eyni dərəcədə təsvir edir. Hətta hər iki ssenaridə rast gəlinən kasıb və zəngini eyni dərəcədə götürmək qabiliyyətindəki "böyük bərabərləşdirici" kimi xəstəliklə bağlı arqumentlərə rast gəlinir. Uğursuzluqları kimi: İngilis aristokratları Londonun kənarlarına qaçdılar, müasir texnologiya, o vaxtkı ingilis ucqarlarında olduğundan daha təsirli şəkildə mümkün patogenlərdən təcrid edə bilir.
    HİV və xərçəng xəstəlik qarşısında bərabər olmağın dəhşətini yaratmış, insanların tibb haqqında düşüncələrini dəyişdirmişdi. "Ədalətli" xəstəlik fikri militarist ritorikadan irəli gəlir, yalnız vurğu ayrıca götürülmüş insanın hərəkətlərinə edilir. Hər şeyi qanunla və əxlaq normalarına uyğun olaraq etsəniz, xəstələnmək mümkün deyil. Bu fikir hər hansı bir kütləvi epidemiyaya münasibətdə var - qeyri-sabit bir mühitdə yaranan sadə qaydalar sabitlik illüziyasını yaradır. Buna görə bir insan xəstələnərsə, günahkardır və çəkdiyi əziyyətə layiqdir. Özünüzü xərçəngdən və HİV-dən qoruya bilməzsiniz, çünki bu hər kəsin başına gələ bilər və insanın şəxsi keyfiyyətlərindən asılı deyildir. Cəmiyyəti məhz bu amil qorxutdu , nifrətin ilk dalğası, günahkar və zülm axtarışları yarım əsrdən sonra həm tibbi düşüncələri, həm də kütləvi şüuru dəyişdirərək boşa çıxdı. Yalnız bu hallarda xəstəlik, ən azı erkən mərhələlərdə əhalinin əksəriyyətini bərabərləşdirir.
    Adi bir epidemiyanı təkrarlayan bir koronavirus kimi kütləvi bir mövsümi xəstəlik, HİV və ya xərçəngdən fərqli olaraq düşüncədə yeni bir məntiq yaratmır. COVID-19-nu vəba, yatalaq və ya donuz qripi ilə əvəz edə bilərik - cavab eyni olacaq.
    Bir virusdan sonra necə yaşamaq olar?
    Koronavirus pandemiyası tamamilə yeni bir təcrübəyə çevrilə bilərdi, isteriya, çaxnaşma, təcrid düşərgələri və ümumi nəzarət vasitələri olmasaydı. Pandemiyanın xəstəliyi gündəlik həyatın adi bir riski olaraq qəbul edərək necə keçdiyini görməmisinizsə, bu, epidemioloji siyasətdə ciddi bir dəyişikliyə və mənəvi təşvişə, isteriyaya qarşı vətəndaş hüzuruna nail olmaq olar. /mənbə - Ens.Az/
    loading...